*CT 5- Đọc Bài Thơ “Có Lẽ Nào” Của Hoài Huyền Thanh (Lời Bình) Nhà Thơ Châu Thạch (Đà Nẵng- VN)

 

Nhà Thơ Châu Thạch

 

 

Tác Giả Hoài Huyền Thanh

 

Đọc Bài Thơ “Có Lẽ Nào” Của Hoài Huyền Thanh  

                                                     

Cỏ Lẽ Nào…

 

       Có lẽ nào ngày mai không còn nữa

Trời thêm xa và đất lại thật gần

Có lẽ nào chốn trầm luân cõi tạm

Nẻo nào xa còn lưu luyến phân vân.

*

Có lẽ nào từ mong manh sợi khói

Từng ngày qua đau đáu trái tim nhàu

Có lẽ nào con sông quê thuở ấy

Bàng bạc trôi viễn xứ chở niềm đau.

*

Có lẽ nào hoàng hôn chênh chếch bóng

Nghiêng nghiêng đêm mộng mị đến nao lòng

Có lẽ nào lá vàng rơi thật khẽ

Mây biết buồn và sao cũng bâng khuâng.

*

Có lẽ nào nắng tàn phai trước ngõ

Bóng trưa hè thảng thốt nén niềm đau

Có lẽ nào bài thơ tình dang dở

Gió ru hời hạt nắng cũng xôn xao…  

 

                                                          4/2014

                                                          Hoài Huyền Thanh  

 

Lời Bình: Châu Thạch  

 

    Thảo luận về bài thơ “Có lẽ nào” của Hoài Huyền Thanh nhà thơ Đan Thụy đã viết như sau: “Câu thơ dản dị, nhẹ nhàng, thanh thoát nhưng cho ta những dấu hỏi thật lớn, càng suy nghĩ càng nao lòng”. Quả vậy, vì những dấu hỏi đó tác giả lại đem đặt đàng sau những câu khẳng định, hay đúng ra hỏi về những điều mà mọi người đã từng nếm trải trong cuộc sống trần gian.

Bài thơ có liên tục những câu hỏi, dồn dập những câu hỏi, thắc mắc về những điều phi lý xảy ra trong cuộc đời, có tác dụng khơi dậy những niềm đau của thân phận kiếp người đã hằn sâu trong tâm khảm, được ngụy trang bằng những niềm vui tạm bợ giữa trần gian. Cái chữ “nao lòng” mà nhà thơ Đan Thụy đã dùng là ý thức được nỗi đau đứng bên bờ vực thẳm mà sự đen tối phía dưới kia không bao giờ giải được. Hãy “nao lòng” vì sự chết đã được dùng ngay trong vế nhập đề:

         

          Có lẽ nào ngày mai không còn nữa

          Trời thêm xa và đất lại thật gần

          Có lẽ nào chốn trầm luân cõi tạm

          Nẻo nào xa còn lưu luyến phân vân.

   

    “Có lẽ nào” không đánh dấu hỏi phía sau là tiếng kêu thảng thốt, ta thán, trách móc về lẽ vô thường và nỗi đau dằn vặt trong ý thức con người về sự vô lý cứ yêu thương, lưu luyến  nó.

Bốn câu thơ nầy hoàn toàn đem triết lý nhà Phật vào thơ nhưng nó không giải thích triết lý mà đặt ra thành nan đề cho người đọc thơ suy nghiệm. Và rồi từ sự suy nghiêm ấy con người sẽ thấy ngõ cụt của vấn đề, để con người càng ưu tư đến độ phải cùng nhà thơ thốt lên lời than thở “Nẻo nào xa còn lưu luyên phân vân”. Chữ “Có lẽ nào” ở đây nhắc chúng ta liên nghĩ đến có lẽ ngày xưa thái tử Tất-Đạt-Đa cũng vì ba chữ nầy mà rời bỏ hoàng cung đi tìm con đường giải thoát. Tất-Đạt-Đa thành Phật nhưng ta thì vẫn còn “trầm luân cõi tạm” nên cũng trầm luân trong câu hỏi “có lẽ nào” kia. Bốn câu thơ cho ta hiểu thêm về “khổ đế” trong triết lý nhà Phật không bằng suy luận của lý trí mà bằng cảm xúc của tâm hồn.

   

    Ở vế thứ hai nhà thơ Hoài Huyền Thanh cởi bỏ đi chiếc áo đóng vai tu sĩ, lộ nguyên hình một nhà thơ với những yếu đuối trong tâm hồn, rung động đến từ mong manh của sợi khói đến niềm đau trôi dạt trên con sông quê:  

         

          Có lẽ nào từ mong manh sợi khói

          Từng ngày qua đau đáu trái tim nhàu

          Có lẽ nào con sông quê thuở ấy

          Bàng bạc trôi viễn xứ chở niềm đau.

   

  “Có lẽ nào” bây giờ không hỏi về điều cao trọng của kiếp nhân sinh mà hỏi về điều thầm lặng đơn sơ xảy ra trong lòng người, thế nhưng nó cũng nặng nề không khác chi những điều cao trọng. Sợi khói lại đau đáu nằm trong trái tim. Con sông quê mà lại chở niềm đau, nghĩa là con sông ấy với hình ảnh của nó cũng đang trôi hoài trong trái tim tác giả.

Tác giả ý niệm về kỷ niệm đời người mong manh như sợi khói nhưng nó lại không tan biến đi mà hằn sâu trong trí nhớ, đáu đáu ở trong tim. Sự mong manh trở thành bền vững và sự bền vững chất chứa cái mong manh trong ý thơ làm cho con người như biến thành sợi khói bay về vùng trời kỷ niệm. Bởi đó mà sự “Bàng bạc trôi về viễn xứ chở niềm đau” cũng xảy ra trong lòng người khi đọc thơ của tác giả. 

   

     Qua vế thứ ba nỗi khắc khỏi về sự tàn phai, về sự tận cùng, về sự lâm chung của ngày như sự lâm chung của cuộc đời cứ bâng khuâng trong lòng tác giả. Nỗi buồn muôn thưở ấy được diễn tả bằng lời thơ trầm xuống như những tiếng thở dài não nuột nối theo nhau:

         

          Có lẽ nào hoàng hôn chênh chếch bóng

          Nghiêng nghiêng đêm mộng mị đến nao lòng

          Có lẽ nào lá vàng rơi thật khẽ

          Mây biết buồn và sao cũng bâng khuâng.

   

     Hoàng hôn chếch bóng là nan đề, đêm mộng mị là nan đề, lá vàng rơi là nan đề, mây cũng là nan đề, tất cả mọi biến động trong không gian, trong thời gian, trong vạn vật đều mang nan đề, biến thành nỗi ưu tư trong lòng tác giả. “Có lẽ nào” bây giờ là dấu hỏi cho những điều xảy ra trước mắt, những điều mà cái nhìn làm cho cuộc đời trở nên bi quan yếm thế. Tất cả cảnh trong thơ đều mang tâm trạng con người cho nên thơ đã lồng được cái cao rộng của hồn người vào chung cùng vạn vật. 

   

   Ở vế chót bài thơ, điều chủ yếu nén sâu trong lòng tác giả đến bây giờ mới được thốt lên. Đó là tình yêu, thứ mà chỉ một mình nó đã làm cho trời đất, muôn vật quay cuồng: 

         

          Có lẽ nào nắng tàn phai trước ngõ

          Bóng trưa hè thảng thốt nén niềm đau

          Có lẽ nào bài thơ tình dang dở

          Gió ru hời hạt nắng cũng xôn xao…

   

   Cả bài thơ sẽ không thành hình nếu “bài thơ tình” không dang dở. “Bài thơ tình dang dở’ là mấu chốt của bài thơ “Có lẽ nào”, là điều kéo theo những trải nghiệm cuộc đời dưới đôi mắt bi quan, là điều trung tâm cho ý nghĩa của bài thơ.

“Bài thơ tình dang dở” làm cho toàn bộ bài thơ đau đáu nỗi suy tư bi lụy về cuộc đời trở nên lãng mạn, làm cho bài thơ triết lý khô khan trở nên trử tình, khiến người đọc thơ đương ở trong thế giới sầu bước qua thế giới của mộng mơ. Tác giả thật khéo léo khi đem cả luật vô thường, đời người, quê hương đưa con người lên đến đích đỉnh cao để cùng với mình buông tiếng thở dài hoài niệm tình yêu.

   

    Thơ Hoài Huyền Thanh khi nào cũng là sự trầm lắng chất chứa suy tư và kỷ niệm. Tiếng thơ Hoài Huyền Thanh dầu bằng những câu từ ngắn gọn, thoảng như cơn gió bay qua song cửa hay dài bằng nhiều vế thơ nối tiếp cũng đều đem đến hồn ta sự bâng khuâng của hoài niệm, sự man mác của tình yêu, sự vương vấn trong suy nghiệm và sự khoan khoái khi thấy một tâm hồn nên thơ trải đều thanh âm trên bình diện cả bài thơ.

 

Châu Thạch 

  

Kommentar schreiben

Kommentare: 0

 

Một Kiếp Người

 

Anh đã cho em nửa cuộc đời

Cho con phân nửa của phần tôi

Phần tôi phân nửa, phần phân nửa

Cho thơ làm tựa viết thành lời

 

Thế là, tôi đã cho, cho hết

Xin người, thơ phú hãy thương tôi

Ngày mai khi trở về cát bụi

Bia tôi xin tạc  "Một Kiếp Ngưởi" .

 

Thủy Điền